Instytut Technologiczno-Przyrodniczy powstał 1 stycznia 2010 roku w wyniku połączenia dwóch jednostek badawczych tj. Instytutu Budownictwa, Mechanizacji i Elektryfikacji Rolnictwa, założonego w 1950 r. i Instytutu Melioracji i Użytków Zielonych założonego w 1953 r. Przedmiotem działalności statutowej Instytutu są trzy dyscypliny naukowe: kształtowanie środowiska, agronomia oraz inżynieria rolnicza, należące do dziedziny nauk rolniczych.

Instytut posiada uprawnienia do nadawania stopnia naukowego doktora i doktora habilitowanego nauk rolniczych w wyżej wymienionych dyscyplinach. Główne kierunki działalności naukowo-badawczej to innowacyjne, kompleksowe technologie w produkcji roślinnej, zwierzęcej, w tym ryb i przetwórstwie rolno-spożywczym, infrastrukturze technicznej wsi oraz w pozyskiwaniu energii ze źródeł odnawialnych; bezpieczeństwo stosowanych technologii oraz użytkowania maszyn i urządzeń; ochrona, użytkowanie, kształtowanie krajobrazu i infrastruktury obszarów wiejskich, zasobów wodnych, agroekosystemów, trwałych użytków zielonych, środowiska i przyrody obszarów dolinowych oraz górskich; opracowywanie innowacyjnych rozwiązań i standardów w użytkowaniu, kształtowaniu i ochronie odnawialnych zasobów naturalnych, w szczególności zasobów biomasy do produkcji energii odnawialnej, zasobów wodnych i zależnych od wody, trwałych użytków zielonych; ochronie różnorodności biologicznej i krajobrazowej; opracowywanie modelowych, innowacyjnych rozwiązań technologicznych w produkcji roślinnej, zwierzęcej oraz ochronie środowiska; tworzenie, doskonalenie i upowszechnianie naukowej wiedzy z zakresu infrastruktury technicznej i przyrodniczo-technicznej oraz bezpieczeństwa i rozwoju techniki rolniczej, zapewniający zrównoważoną produkcję rolniczą; identyfikacja zagrożeń, klęsk i katastrof środowiskowych na obszarach wiejskich, informowanie o możliwości ich wystąpienia, wskazywanie sposobów łagodzenia ich skutków; monitoring środowiska, ocena ryzyka, prognoza przebiegu.